Een veilige drinkplek voor bijen maken

Een veilige drinkplek voor bijen maken

Bijen zijn harde werkers en net als wij hebben ze water nodig, zeker op warme dagen. Een simpele drinkplek in je tuin of op je balkon kan een wereld van verschil maken voor bijen, hommels, vlinders en andere bestuivers. Maar het is belangrijk dat zo'n drinkplek veilig is, zodat ze niet verdrinken. Gelukkig is het heel eenvoudig om zelf een bijvriendelijke waterplaats te creëren.

Waarom bijen water nodig hebben

Je ziet bijen vaak ijverig nectar en stuifmeel verzamelen, maar water is net zo essentieel voor hun overleving en die van hun kolonie. Ze gebruiken water voor verschillende belangrijke taken:

• Koeling van het nest: Vooral honingbijenkolonies kunnen in de zomer behoorlijk heet worden. Werksterbijen halen water op en verspreiden dit in het nest. Door met hun vleugels te wapperen, creëren ze een luchtstroom die het water doet verdampen, waardoor het nest afkoelt. Dit is vergelijkbaar met hoe wij zweten om af te koelen.
• Verdunnen van voedsel: Nectar is soms te dik om gemakkelijk te kunnen worden verwerkt, vooral voor jonge bijenlarven. Water wordt gebruikt om de nectar te verdunnen tot een geschiktere consistentie, zodat de larven het makkelijker kunnen verteren.
• Hydratatie: Net als alle levende wezens hebben bijen water nodig om gehydrateerd te blijven en hun lichaamsfuncties goed te laten werken.
• Nestmateriaal voor metselbijen: Sommige bijensoorten, zoals metselbijen, gebruiken modder om hun nestcellen te bouwen. Een vochtige plek met klei of leem kan dus niet alleen een drinkplaats zijn, maar ook een bron van bouwmateriaal.

Zonder voldoende water kunnen bijenkolonies in de problemen komen, vooral tijdens lange, droge periodes. Een toegankelijke drinkplek helpt hen om deze uitdagingen het hoofd te bieden.

Een veilige drinkplek maken: de basis

Het maken van een veilige drinkplek voor bijen is verrassend eenvoudig en je hebt er geen speciale spullen voor nodig. Het belangrijkste is dat de bijen gemakkelijk bij het water kunnen komen zonder het risico te lopen te verdrinken.

• Een ondiepe schaal: Denk aan een bloempotonderzetter, een vogelbadje met een ondiep gedeelte, een oude ovenschaal of zelfs een diep bord. Hoe groter en ondieper, hoe beter.
• Landingsplekken: Dit is cruciaal. Je kunt hiervoor van alles gebruiken:
• Gladde kiezelstenen of rivierstenen
• Decoratieve knikkers
• Kurken (van wijnflessen bijvoorbeeld)
• Stukjes mos
• Schelpen
• Glazen steentjes
• Houten takjes of kleine stukjes drijfhout
• Water: Gewoon kraanwater is prima.

1. Kies je schaal: Zorg dat de schaal stabiel staat en niet gemakkelijk omvalt. Een lichte kleur kan helpen om het water minder snel te laten opwarmen in de zon.
2. Plaats de landingsplekken: Leg de stenen, knikkers, kurken of andere materialen in de schaal. Zorg ervoor dat ze boven het wateroppervlak uitsteken wanneer de schaal gevuld is. Dit creëert kleine eilandjes en randjes waar de bijen veilig kunnen landen en drinken. Sommige materialen, zoals kurk, drijven en bieden zo ook drijvende landingsplekken.
3. Vul met water: Vul de schaal voorzichtig met water, zodat de landingsplekken nog steeds goed zichtbaar zijn en droge plekken bieden. Het waterpeil moet laag genoeg zijn zodat de bijen niet in het water vallen en kunnen kruipen.
4. Plaatsing: Zet de drinkplek op een geschikte plaats in je tuin of op je balkon. Hierover lees je meer in de volgende sectie.

Het idee is om een 'strandje' of 'rotsformatie' te creëren waar bijen veilig kunnen landen, hun snuit in het water kunnen steken en weer kunnen opstijgen zonder gevaar.

De ideale locatie voor je bijendrinkplek

De plek waar je de drinkplek neerzet, is belangrijker dan je misschien denkt. Een goede locatie zorgt ervoor dat bijen de waterbron gemakkelijk vinden en veilig kunnen gebruiken.

• Luwe plek: Zet de drinkplek op een plek uit de wind. Bijen, vooral als ze volgeladen zijn met water, zijn kwetsbaar voor sterke windvlagen. Een beschutte plek helpt ze om veilig te landen en op te stijgen.
• Halfschaduw: Ideaal is een plek die zowel zon als schaduw krijgt gedurende de dag.
• In de volle zon kan het water snel verdampen en te warm worden, wat de groei van algen bevordert. Ook kunnen de stenen zo heet worden dat ze de delicate pootjes van bijen verbranden.
• In de volle schaduw kan het water te koud blijven en minder aantrekkelijk zijn, en de plek kan vochtig en muf worden.
• Halfschaduw helpt het water op een aangename temperatuur te houden en zorgt voor een balans in verdamping.
• Dicht bij bloeiende planten: Plaats de drinkplek in de buurt van bloemen die bijen aantrekken. Zo vinden ze de waterbron gemakkelijker terwijl ze foerageren.
• Vlakke ondergrond: Zorg ervoor dat de schaal stabiel staat op een vlakke ondergrond, zodat deze niet omvalt en het water eruit stroomt.
• Niet te dicht bij drukke paden: Kies een plek waar de bijen ongestoord kunnen drinken, weg van plekken waar veel mensen of huisdieren lopen.

Observeer na het plaatsen van de drinkplek hoe de bijen reageren. Als je ziet dat ze het goed gebruiken, heb je de perfecte plek gevonden!

Onderhoud van je drinkplek: fris en muggenvrij

Een drinkplek is alleen effectief als deze schoon en fris blijft. Stilstaand water kan een broedplaats worden voor muggenlarven en vies water is niet aantrekkelijk voor bijen.

• Dagelijks of om de dag: Ververs het water bij voorkeur dagelijks, zeker op warme dagen. Dit voorkomt dat muggen eitjes leggen en houdt het water fris.
• Minstens twee keer per week: Als dagelijks verversen niet lukt, probeer dan minimaal twee tot drie keer per week het water te verversen.

• Wekelijks: Maak de schaal en de stenen minstens één keer per week grondig schoon. Gebruik hiervoor een borstel en warm water. Vermijd het gebruik van zeep of chemische reinigingsmiddelen, omdat resten hiervan schadelijk kunnen zijn voor bijen.
• Algen verwijderen: Als je algen ziet groeien, schrob deze dan goed weg. Algen kunnen het water vertroebelen en onaantrekkelijk maken.

• Als je kleine, kronkelende larfjes in het water ziet, zijn dit waarschijnlijk muggenlarven. Dit is een teken dat het water te lang stil heeft gestaan. Gooi het water weg, maak de schaal schoon en vul deze opnieuw.
• Door het water regelmatig te verversen, voorkom je de ontwikkeling van muggenlarven.

Door je bijendrinkplek goed te onderhouden, zorg je ervoor dat deze een veilige en aantrekkelijke bron van water blijft voor alle bestuivers in je tuin.

De modderpoel: nestmateriaal voor metselbijen

Naast een drinkplek kun je met een kleine aanpassing ook nestmateriaal bieden voor bepaalde bijensoorten, zoals metselbijen. Deze bijen gebruiken modder om de wanden van hun nestcellen te bouwen en af te dichten.

1. Kies een plek: Idealiter een plek die deels zonnig is en deels beschut. Dit kan naast je bijendrinkplek zijn, of een ander plekje in de tuin.
2. Gebruik klei of leemrijke grond: Gewone tuinaarde is vaak te zanderig. Zoek naar een plek in je tuin met klei- of leemachtige grond, of koop een zakje klei bij een tuincentrum.
3. Maak het vochtig: Graaf een kleine ondiepe kuil (ongeveer 5-10 cm diep en 20-30 cm breed) en vul deze met de kleigrond. Maak de grond goed nat, zodat er een modderige, maar niet drijfnatte, consistentie ontstaat. Je wilt een dikke modderbrij, geen waterpoel.
4. Onderhoud: Houd de modderpoel vochtig, vooral tijdens droge periodes. Je hoeft het water niet te verversen zoals bij de drinkplek, maar zorg ervoor dat de modder niet uitdroogt en keihard wordt.

Metselbijen en andere modderbouwers zullen dankbaar gebruik maken van deze bron van bouwmateriaal. Je creëert zo niet alleen een plek om te drinken, maar ook een plek waar ze hun nageslacht kunnen veiligstellen.

Suikerwater: wanneer wel en wanneer niet?

Soms zien mensen uitgeputte bijen en willen ze helpen door suikerwater aan te bieden. Hoewel dit in specifieke gevallen nuttig kan zijn, is het belangrijk te weten wanneer dit gepast is en wanneer niet.

• Natuurlijke voedselbronnen: Bijen hebben nectar nodig voor energie en stuifmeel voor eiwitten en andere voedingsstoffen. Een drinkplek is bedoeld voor water, niet voor voeding.
• Aantrekken van ongewenste insecten: Suikerwater kan mieren, wespen en andere insecten aantrekken die een concurrentie vormen voor de bijen, of zelfs schadelijk kunnen zijn voor de bijenkolonie.
• Hygiëne: Suikerwater kan snel gaan fermenteren of beschimmelen, wat schadelijk kan zijn voor bijen. Het is veel moeilijker schoon te houden dan gewoon water.
• Verstoring van natuurlijk gedrag: Door suikerwater aan te bieden, kunnen bijen minder gemotiveerd zijn om nectar te zoeken, wat essentieel is voor de bestuiving van planten.

Alleen in het geval dat je een uitgeputte bij vindt die nauwelijks meer beweegt, kun je suikerwater als eenmalige noodhulp aanbieden.

1. Meng één deel kristalsuiker met twee delen lauw water. Roer goed totdat de suiker volledig is opgelost.
2. Doe een paar druppels van dit mengsel op een schoteltje, een theelepel of een bloemblad vlakbij de bij.
3. Laat de bij rustig drinken. Vaak zie je na enkele minuten dat de bij weer energie krijgt en wegvliegt.

Veelgestelde vragen

Een ondiepe schaal van ongeveer 2-5 cm diep is ideaal. Denk aan een bloempotonderzetter, een ondiep vogelbadje of een oude ovenschaal. Het belangrijkste is dat er voldoende oppervlak is voor landingsplekken en dat de randen niet te steil zijn.

Ja, maar zorg dan wel voor voldoende veilige landingsplekken. Bij een vijver kun je ondiepe randen creëren met stenen of waterplanten die boven het water uitsteken. Bij een vogelbadje kun je stenen of knikkers toevoegen die boven het wateroppervlak uitkomen, zodat de bijen niet verdrinken in het diepere gedeelte.

Je kunt ook andere materialen gebruiken die drijven of boven het water uitsteken. Denk aan kurken, stukjes mos, schelpen, of kleine takjes. Het doel is om veilige, droge plekken te creëren waar bijen kunnen landen en drinken.

Nee, dit is niet nodig en kan zelfs schadelijk zijn. Gewoon kraanwater is perfect voor bijen. Ze halen de benodigde mineralen uit nectar en stuifmeel.

Dit kan verschillende oorzaken hebben. Controleer de locatie: staat de drinkplek op een luwe, halfbeschaduwde plek dicht bij bloeiende planten? Is het water schoon en zijn er voldoende landingsplekken? Het kan ook even duren voordat bijen de nieuwe waterbron ontdekken. Heb geduld en zorg ervoor dat er voldoende bijvriendelijke bloemen in de buurt zijn om bijen naar je tuin te lokken.